الطَّريق فلَم أزل أقول ذلك حتى وقعتُ على الطَّريق « 1 » ؛ پنج بار حج گزاردم دوبار سواره و سه بار پياده يا بر عكس ، پس در يكى از سفرها كه پياده بودم ، راه را گم كردم پس مىگفتم : اى بندگان خدا مرا راهنمايى كنيد دايم اين را تكرار مىكردم تا آن كه راه را يافتم . » اين سخن از احمد بن حنبل برگرفته از قول عبد الله ابن مسعود صحابى است كه مىگويد : « إذا ضَلَّ أحدكم شيئاً أو أراد غوثاً وهو بأرض ليس بها أنيس فَليَقُل : يا عبادَ اللهِ أغيثُوني يا عبادَ اللهِ أغيثوني فإنّ للهِ عباداً لا نراهم ؛ « 2 » هرگاه كسي از شما چيزى را گم كرد يا فرياد رسى خواست در جايى كه همدمى نداشت ، پس بگويد : اى بندگان خدا به فرياد من رسيد ، به فرياد من رسيد ، همانا خداوند بندگانى [ از جن ] دارد كه آنان را نمىبينيم . » اين سخن از ابن مسعود صريح در استغاثه به غير خداست بدون آن كه شرك باشد ؛ بلكه برخى از بزرگان سنى گفته‌اند : اين كار مجرّب است . مانند : حافظ طبرانى « 3 » كه اين حديث را از قول

--> ( 1 ) - عبد الله بن أحمد ، المسائل : ص 217 . ( 2 ) - بيهقى ، شعب الايمان : ج 6 ، ص 128 ، رقم 7697 . ( 3 ) - طبرانى ، احمد ، المعجم الكبير : ج 17 ، ص 117 ، رقم 290 .